|
|
 |
De dubieuze wapenleveringen aan Tanzania (plenaire zitting in de Kamer, 18/12/2003) |
Wat voorafging: Eind december 2003 verleent het Waalse gewest aan het Luikse wapenbedrijf New Lachaussee een vergunning om een wapenfabriek te helpen bouwen in Tanzana. Nochtans staat Tanzania bekend als een draaischijf voor wapenhandel richting Congo, Oeganda en Burkina Faso. De bouw van de munitiefabriek is een duidelijke schending van de Belgische wapenwet en het internationaal recht. Maar er is meer. De regering besliste ook dat Delcredere, de overheidsdienst die exportrisico's verzekert, het contract zal verzekeren. M.a.w. indien New Lachaussee niet betaald wordt voor de bouw, zal de Belgische overheid het bedrijf toch uitbetalen.
Roel Deseyn: Mijnheer de voorzitter, collega Bourgeois heeft al enigszins de staat van het bedrijf geschetst. Het bedrijf wil een wapenfabriek voor lichte munitie vestigen in Tanzania. Dit is een van de armste landen ter wereld met een enorm grote schuld. In Vlaanderen en in België is Tanzania goed gekend. Enkele geëngageerde collega's, mijzelf incluis, hebben in hun jeugd misschien nog met het collectebusje van de NGO's, Broederlijk Delen of andere organisaties rondgelopen voor hulp aan Tanzania. Ik voel mij als Belgisch politicus een beetje beschaamd voor het feit dat ik nu moet vaststellen dat mijn regering kredietverzekeringen gaat aanbieden voor de bouw van een wapenfabriek in Tanzania.
Er werd de laatste dagen nogal wat mist gespuid over de vraag of die verzekering nu werd toegestaan aan het bedrijf. Over welk bedrag gaat het? Werd die beslissing al dan niet geformaliseerd? Er ontstaat een heel vreemde situatie. De vertegenwoordiger van de minister in de raad van bestuur van Delcredere zou zich daartegen niet hebben verzet. Er doen zelfs geruchten de ronde dat hij niet aanwezig was. Als hij niet aanwezig was, mevrouw de minister, meen ik dat er sprake is van een zeer hoog Aelvoet-gehalte. Het lijkt wel een tweede Nepal-kwestie toen men ook toevallig niet aanwezig was bij de bespreking van de gevoelige dossiers.
Ik vraag mij af waar de eenheid zit binnen de liberale familie in de regering. Hoe zit het met de afstemming op het buitenlands beleid? Louis Michel trok onder het mom van preventieve diplomatie naar die regio mits opvoering van Petit prince et les planètes. Vervolgens komt Fientje Moerman met een klein pistool en een mitraillette. Dat is zowat het vervolg.
Ik vraag mij trouwens ook oprecht af wat de opportuniteit is van die verzekering. Collega
Bourgeois heeft goed geschetst dat die fabriek de rivaliserende partijen in het nabije Congo - dat ons zo na aan het hart ligt en een buitenlandse prioriteit is voor deze regering - kan bevoorraden.
Ik had heel graag een reactie gehad van de minister. Hoe staat u tegenover een schending van de Belgische wapenwet, een schending van de Europese gedragscode en een schending van het internationaal recht? Ik denk dat heel deze kwestie de reputatie van deze regering en in het bijzonder van uw departement en dat van Buitenlandse Zaken in het gedrang brengt.
Het is zeer gemakkelijk om om de drie dagen grote verklaringen af te leggen over niet geregelde kwesties als de betaalbare autoverzekering of de natuurrampenpolis, maar als het gaat over cruciale dossiers waarbij de geloofwaardigheid van ons land in het gedrang kan komen dan kunnen we vaststellen dat zeer vlug verzekeringen kunnen worden geregeld voor wapenfabrieken in het buitenland.
Mevrouw de minister, ik vind het een schande dat u zich laat gebruiken voor dergelijke onethische praktijken. Mensen in België zitten te wachten op een goede rampenverzekering en betaalbare autoverzekering, maar het overheidsgeld wordt aangewend voor de veiligstelling van belangen van obscure wapenfabrikanten.
Minister Fientje Moerman: Mijnheer de voorzitter, geachte collega’s, in de eerste plaats de feiten. De zaak New Lachaussée Tanzania stond voor beslissing aan de agenda van de raad van bestuur van de Nationale Delcrederedienst op 16 december 2003. De leverancier is het Belgische bedrijf New Lachaussée dat op 24 oktober 2003 een contract heeft getekend met het Tanzaniaanse ministerie van Defensie ter levering van militair materieel. De waarde van het contract bedraagt voor het hoofdcontract 4.949.043,20 euro en het contractdeel dat de opties betreft bedraagt 3.901.450,40 euro. In totaal gaat het om een te herverzekeren bedrag van 8.860.493,60 euro.
Wat is de besluitvormingsprocedure binnen de Nationale Delcrederedienst? De basistekst van de Nationale Delcrederedienst is de wet van 31 augustus 1939, een wet die verschillende malen is herzien in de afgelopen 64 jaar. De wet van 17 juni 1991 bepaalt
de besluitvormingsprocedure. De beslissingen worden genomen bij gewone meerderheid. Daarvoor zijn elf van de twintig stemmen nodig. Dekking kan worden verleend, hetzij voor rekening van de Staat, hetzij voor eigen rekening van Delcredere. Zoals valt af te leiden uit de beslissingen die door de raad van beheer van de NDD werden genomen op 16 december 2003 was het wettelijk quorum aanwezig, elf van de twintig leden. De zaak New Lachaussée Tanzania kon met een gewone meerderheid worden goedgekeurd in de raad. De raad heeft het voorstel aanvaard.
De NDD-wet van 31 augustus 1939 voorziet in artikel 16 dat de ministeriële afgevaardigden tijdens de vergadering van de raad beslissingen kunnen schorsen. Dat is niet gebeurd op 16 december. Enkelen onder u vroegen naar het standpunt van de vertegenwoordiger van de minister van Economie in de raad van 16 december. Mijn vertegenwoordiger heeft omwille van andere verplichtingen de vergadering van de raad niet kunnen bijwonen. De minister van Economie was dus niet vertegenwoordigd bij de bespreking van dit dossier. Mijn vertegenwoordiger heeft mij na de vergadering over zijn verhindering ingelicht.
Wat is de beslissing van de raad van bestuur? De beslissing is geschied onder voorbehoud van afgifte van exportlicentie. De raad van bestuur heeft beslist het voorstel tot herverzekering van het risico te aanvaarden met als conditie dat een exportlicentie wordt afgegeven. De beoordeling of een wapenlicentie wordt afgegeven en de daadwerkelijke afgifte daarvan is niet langer een federale bevoegdheid, het is een bevoegdheid van de Gewesten. Bij de bijzondere wet van 12 augustus 2003 werden immers zoals u weet de bevoegdheid inzake in-, uit- en doorvoer van wapens, munitie en speciaal voor militair gebruik of voor ordehandhaving dienstig materieel en de daaraan verbonden technologie evenals van producten en soorten technologie voor tweeërlei gebruik overgedragen. De restcompetentie van de FOD Economie omvat de licenties voor het Belgisch leger en de federale politie.
Ik kom dan bij de uitvoerbaarheid van de beslissing en artikel 13 van de wet. Artikel 13 van de NDD-wet van 1939 bepaalt dat beslissingen van de raad uitvoerbaar zijn inzoverre de minister van Economie er geen verzet tegen aantekent binnen de twee werkdagen volgend op de betekening ervan. Deze procedure is echter in de laatste jaren niet meer toegepast, meer bepaald sedert het koninklijk besluit van 21 juni. Deze bevoegdheid werd gegeven door een koninklijk besluit van 1999 dat is opgeheven door het koninklijk besluit van 21 juni 2003. Men valt dan terug op de tekst van de wet. De raad van bestuur van de nationale Delcrederedienst heeft in zijn vergadering van 9 september van dit jaar – dat staat los van het dossier; dat was in tempore non suspecto - het volgende beslist. Ik zal het in het Frans citeren, omdat ik de notulen in het Frans heb. "A l'avenir et ce, dans l'esprit de la nouvelle législation", hiermee bedoelt men de wet van 12 augustus 2003, "circonscrire l'examen des affaires militaires aux aspects techniques de l'assurance crédit".
Ten gevolge van de regionalisering van de wetgeving inzake de aflevering van wapenexportlicenties heeft de Raad van bestuur van Delcredere beslist, in conformiteit met de wetswijziging, om zich voortaan tot de technische aspecten van de kredietverzekering te beperken in zijn beoordeling. Met andere woorden, de ethische beoordeling of exportlicenties al dan niet moeten worden afgegeven in deze zaak en in andere zaken wordt nu uitgeoefend op het niveau van de Gewesten bij het verlenen van de wapenvergunning, wat in deze zaak tot op heden nog niet is gebeurd. Dat heeft men mij bevestigd.
Roel Deseyn: Mevrouw de minister, u probeert ons te sussen met een gedeeltelijk technische uitleg waarin stukken ontbreken.De vraag rijst wie politiek verantwoordelijk is. De heer Michel schuift de zaak van zich af. Hij heeft hierover ook al grote verklaringen in de pers afgelegd. De heer Verwilghen heeft bij monde van
staatssecretaris Simonet laten weten dat hij in het vervolg een grotere rol zal spelen in de raad van bestuur van Delcredere. Dat zou het engagement van de regering zijn. Waar zit dan Buitenlandse Handel? Waar zit u als bevoegd minister? Dit is een algemeen probleem van Delcredere.
Recent werden nog wapendeals gesloten met Oman, Koeweit en Saudi-Arabië en dat gebeurt allemaal onder uw verantwoordelijkheid. U zegt dat de ethische beoordeling niet onze zaak is. Sorry mevrouw de minister, daarmee spant u de kar voor het paard. Het is absoluut absurd om de investeringen in wapenfabrieken en productieeenheden voor lichte wapens te verzekeren. Dat is absurd wanneer men weet dat er nog geen ethische beoordeling is geweest.
U bent politiek verantwoordelijk voor die verzekering. U zegt dat uw medewerker niet op die vergadering aanwezig was. Dat vind ik een flauw excuus. Dan moet men de agenda maar beter screenen. U moet vooraf kijken of er heikele punten zijn om in voorkomend geval over te gaan tot een schorsing van de vergadering. Er is geen schorsing geweest. De politieke verantwoordelijkheid is dus niet genomen.
Overheidsgeld gebruiken voor het verzekeren van wapens blijft onaanvaardbaar. Het is werkelijk onaanvaardbaar om het geld van de mensen te gebruiken voor het veiligstellen van de belangen van wapenleveranciers in een arm land als Tanzania. De meerderheid heeft die wapenwet goedgekeurd. Aan haar dus de plicht om op zijn minst toe te kijken op de procedure en om na te gaan of alles goed is verlopen tijdens de eerste stap, met name in de gewesten. Mevrouw de minister, ik stel voor dat u daarover nog een hartig woordje discussieert met uw Vlaamse collega Ceysens en met uw Waalse collega.
|
|
|
